Programma 2 Veiligheid

• Inwoners weerbaarder maken en barrières opwerpen voor daders en dadergroepen.

We maken inwoners weerbaarder tegen online fraude, oplichting en misbruik door hun bewustwording, kennis en handelingsperspectief te vergroten. Met voorlichting en interactieve interventies leren inwoners digitale risico's beter herkennen en daarop goed te reageren. Hierdoor worden potentiële slachtoffers minder vatbaar en wordt het daders moeilijker gemaakt.

• Een korte analyse uitvoeren aan de hand van de cyberwegenkaart van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) om op basis van lokale cijfers na te gaan in hoeverre de kwetsbare doelgroepen in onze gemeente slachtoffer zijn geworden van digitale criminaliteit.

Op basis van de cyberwegenkaart van het CCV werd vastgesteld dat 55-plussers in Waadhoeke het vaakst slachtoffer waren van digitale criminaliteit, waarna deze groep als eerste werd geprioriteerd en project CyberSûn eind 2024 startte.
Een hernieuwde analyse liet zien dat ook jongeren extra aandacht verdienen vanwege hun intensieve digitale gebruik. Omdat interne capaciteit ontbrak, voerde een stagiaire van februari tot juli 2025 onderzoek uit naar de digitale weerbaarheid van jongeren.

• Een eerste project (Cybersûn) starten om de kwetsbare doelgroep ‘ouderen’ te informeren en voor te lichten over veiligheidsrisico’s die specifiek voor hen gepaard kunnen gaan met digitalisering.

Met het project CyberSûn is een eerste stap gezet om ouderen te informeren en weerbaarder te maken tegen digitale veiligheidsrisico's, onder meer via interactieve bijeenkomsten en gerichte communicatie. Er zijn twee pilotbijeenkomsten uitgevoerd om de aanpak te testen en door te ontwikkelen, aangevuld met communicatie via interviews, nieuwsbrieven en partners.

• Een start maken met een tweede project betreffende de uitrol van 'Hackshield' in Waadhoeke. 'Hackshield' is een cybersecuritygame voor kinderen tussen de 8 en 12 jaar.

Het project HackShield is voorlopig uitgesteld, omdat nog onduidelijk is of deze interventie aansluit bij de lokale behoeften.

• De samenwerking op het gebied van digitale veiligheid met politie en andere partners optimaliseren door voorafgaand aan de start van de projecten brainstormsessies te organiseren.

Door het project CyberSûn is sterk geïnvesteerd in de samenwerking tussen ketenpartners. Onder andere Connexa, de politie en de bibliotheek hebben een actieve rol in de projectgroep. De projectleden komen tegenwoordig eens per zes tot acht weken bij elkaar om de voortgang van het project, ervaringen, signalen en ontwikkelingen rondom digitale veiligheid te bespreken.

• De weerbaarheid vergroten, zowel ambtelijk, bestuurlijk als van inwoners en ondernemers.

Door samen te werken met buurgemeenten binnen de Friese aanpak van ondermijning en de Regiodeal, is het mogelijk om weerbaarder te worden tegen criminele invloeden. Daarbij is het versterken van de juridische mogelijkheden belangrijk. Dit is gedaan door een aantal wijzigingen in de Algemene Plaatselijke Verordeningen aan te brengen. Ook wordt er gewerkt aan een nieuw Bibob-beleid, wat waarschijnlijk begin 2026 naar de bestuurders wordt aangeboden.

• Voorlichtingsmomenten voor ondernemers, inwoners en collega’s rondom verschillende thema’s van ondermijning organiseren.

Er heeft een voorlichting voor collega's plaatsgevonden rondom het thema mensenhandel/ arbeidsuitbuiting. Eerst werd er een toelichting gegeven op het onderwerp en de verschillende vormen van mensenhandel. Volgens konden de deelnemers middels een VR-bril ervaren hoe uitbuiting bij buitenlandse werknemers in Nederland in z'n werk kan gaan.

• Deelnemen aan de voorlichtingscampagne van Meld Misdaad Anoniem (MMA).

Er zijn geen voorlichtingscampagnes vanuit MMA georganiseerd voor Waadhoeke.

• Actief deelnemen aan lijn B van de Regiodeal Kwaliteit van leven: Vitale kernen.

Er is een structureel overleg van de projectgroep lijn 2B (Ondermijning). Tijdens dit overleg wordt het verloop van de daarbij behorende projecten besproken. Per project zijn er subgroepen aan de slag met de uitwerking van het onderwerp. Dit gaat onder andere om de volgende onderwerpen: de aanpak van jongeren, het onderzoek naar drugs in het rioolwater en het verdiepend onderzoek van Van der Torre naar ondermijning in het gebied.

• De APV aanpassen en voorzien van een aantal artikelen waarmee de gemeente instrumenten krijgt in de aanpak van ondermijning.

In juni 2025 heeft de gemeenteraad ingestemd met diverse wijzigingen van de APV die van belang zijn in de aanpak van ondermijning. Een openstaand onderwerp is het opnemen van de zogenaamde exploitatievergunning in de APV. Voor dit onderwerp geldt dat er meer tijd nodig is voor een onderbouwing en uitwerking van een voorstel voor de implementatie.

• Zorgen voor een nieuw Bibob-beleid, waarmee de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van Bibob toegepast kunnen worden in de gemeente.

Er wordt gewerkt aan een nieuw Bibob-beleid. In dit nieuwe beleid worden de laatste ontwikkelingen vanuit de Bibob-wetgeving verwerkt. Dit nieuwe beleid wordt -naar verwachting- begin 2026 aan de bestuurders voorgelegd.
Eind 2025 heeft het onderzoeksbureau Hiemstra en de Vries een onderzoek gedaan naar Bibob in Fryslân. In dit onderzoek wordt ingegaan op de wijze waarop gemeenten de basis op orde dienen te krijgen en te houden en welke aanbevelingen er voor iedere Friese gemeente zijn. De uitkomsten van het onderzoek worden begin 2026 aan de bestuurders aangeboden.

• De tool ‘spookbewoning’ implementeren, zodat de gemeente inzicht krijgt in het mogelijk misbruiken van panden in onze gemeente voor ondermijnende activiteiten.

De tool spookbewoning is als een pilot in gebruik genomen. Binnen deze werkwijze wordt data gebruikt om inzage te krijgen in het gebruik van leegstaande panden in de gemeenten. De panden waarbij er mogelijk sprake is van bewoning of andere wijze van gebruik worden bezocht door een toezichthouder. Deze werkwijze maakt het mogelijk om de toezichthouders op een efficiënte wijze in te zetten en daarmee de informatiepositie van de gemeente te verbeteren. De evaluatie van deze pilot volgt begin 2026.

• Met behulp van de informatietafel signalen van ondermijning verder onderzoeken en deze verrijken met interne informatie.

De informatietafel wordt eenmaal per zes weken georganiseerd. Deelnemers van de informatietafel zijn collega's van financiën, burgerzaken, gebiedsteam, vergunningen, toezicht en handhaving, de dienst en openbare orde en veiligheid. Tijdens de informatietafel worden zowel signalen van ondermijning als de lokale stand van zaken in de aanpak van ondermijning en trends en fenomenen besproken. Dit is een effectieve wijze van het delen van informatie en inspelen op de ontwikkelingen.

• Bij concrete signalen van ondermijning de mogelijkheid van samenwerking met ketenpartners onderzoeken en bestuursrechtelijke instrumenten inzetten.

Bij concrete signalen van ondermijning wordt onderzocht of het signaal wel betrekking heeft op bestuursrechtelijke mogelijkheden van de gemeente. Als dat niet zo is wordt het signaal doorgezet naar een ketenpartner met mogelijkheden om het signaal op te pakken.
Indien de gemeente mogelijkheid heeft om het signaal op te pakken, dan wordt onderzocht welke informatie al bij de gemeente bekend is en welke aanvullende informatie nodig is voor het verrijken van het signaal.

• Het onderzoek naar ondermijning in Friesland (Tops en Van der Torre) onder de aandacht van verschillende niveaus in de gemeentelijke organisatie brengen en te onderzoeken welke opvolging mogelijk is, zowel lokaal, subregionaal als regionaal.

Het onderzoek naar ondermijning in Friesland is begin 2024 opgeleverd en op 25 juni 2024 aan het college en de gemeenteraad aangeboden. Daarbij zijn een aantal aanbevelingen beschreven, maar deze zijn nog niet nader geïmplementeerd in Waadhoeke.

Vervolgens is de heer Van der Torre -vanuit de projecten en gelden van de Regiodeal- in 2025 gestart met een verdiepend onderzoek naar ondermijning binnen Harlingen, Leeuwarden en Waadhoeke. Thema's binnen dit onderzoek zijn onder andere zorgfraude, het buitengebied, jongeren en arbeidsmigranten. Naar verwachting wordt begin 2026 het onderzoek opgeleverd en aangeboden aan de bestuurders.

• Zeswekelijks het Gemeentelijk Overleg Jeugd organiseren om signalen van jeugdoverlast te bespreken met interne collega’s van verschillende afdelingen en externe partners zoals de politie en jongerenwerk.

Het Gemeentelijk Overleg Jeugd zorgt voor structurele samenwerking tussen gemeentelijke afdelingen en ketenpartners zoals politie en jongerenwerk, waarbij de frequentie is verlaagd naar eens per acht weken om efficiënter te werken. Tijdens het overleg worden actuele signalen over jeugdoverlast en jeugdproblematiek gedeeld en worden passende interventies afgestemd. Ook wordt aandacht besteed aan preventie door initiatieven te bespreken die bijdragen aan het verminderen en voorkomen van overlast.

• In samenwerking met collega’s en partners handelingskaders opstellen voor specifieke vormen van jeugdoverlast en de uitvoering en actualisatie hiervan bewaken.

Het opstellen van handelingskaders voor verschillende vormen van jeugdoverlast is een belangrijk onderdeel van de integrale veiligheidsaanpak en gebeurt in samenwerking met interne collega's en externe partners. Deze kaders bieden duidelijkheid over rollen, interventies en communicatie, zodat op een uniforme en effectieve manier kan worden opgetreden. In het gemeentelijk jeugdoverleg worden de handelingskaders periodiek bewaakt en geactualiseerd om aan te sluiten bij actuele ontwikkelingen. Voorbeelden zijn kaders voor algemene jeugdoverlast, overlast door zwemmende jeugd in de zomer en de aanpak rondom de jaarwisseling.

• Samen met partners als politie en jongerenwerk specifieke activiteiten organiseren om het contact tussen de jeugd en de gemeente op een leuke, actieve manier te verbeteren.

Een aantal voorbeeld van specifieke activiteiten in 2025 zijn:
Jachtseizoen
in de binnenstad van Franeker georganiseerd. Hier deden ongeveer 150 jongeren aan mee. Het doel was om vier stempels te  verzamelen en daarbij niet te worden gepakt door de politie. Het evenement was een spannende en unieke manier voor de jeugd om de politie beter te leren kennen. Het was een groot succes.
Bezoek Jeugdketen
De wijkagent en de (jeugd)boa’s van gemeente Waadhoeke zijn gezamenlijk langs de bekende jeugdketen geweest om contact te leggen met de aanwezige jongeren. Dit heeft leuke gesprekken opgeleverd.
Bezoek carbidlocaties
Tenslotte zijn de burgemeester maar ook  jongerenwerk op 31 december op pad geweest langs carbidlocaties om in contact te komen met jongeren en ze te voorzien van een oliebol tijdens het carbidschieten.

• Samen met de deelnemende partners uit het Gemeentelijk Overleg Jeugd onderzoeken of het begeleidingstraject #KansRIJK vanuit het Regiecentrum Bescherming en Veiligheid en William Schrikker Jeugdbescherming en Jeugdreclassering ingezet zou kunnen worden binnen onze gemeente.

Kansrijk kan inmiddels worden ingezet vanuit de Jeugdwet. Het inzetten van het programma Kansrijk verloopt via het Gebiedsteam en is bedoeld om jongeren te behoeden voor verder afglijden richting criminaliteit.

• Actief deelnemen aan de Ketensamenwerking Jeugd, waar de Regietafel Jeugd en het Overleg Ketenaanpak Jeugd onderdeel van uitmaken.

De Ketensamenwering heeft nieuwe contacten met de VO-scholen opgeleverd die ook zijn benut bij de integrale aanpak van jeugdoverlast. We blijven in 2026 deelnemen aan de Ketensamenwerking Jeugd

• Een start maken met een project betreffende de uitrol van 'Hackshield' in Waadhoeke. 'Hackshield' is een cybersecurity game voor kinderen tussen de 8 en 12 jaar (overlap met 'Verminderen slachtofferschap van digitale criminaliteit').

Het project HackShield is voorlopig uitgesteld, omdat nog onduidelijk is of deze interventie aansluit bij de lokale behoeften.

• Basis- en verdiepingstrainingen van het Rijksopleidingsinstituut Radicalisering (ROR) organiseren voor onze (eerstelijns) professionals.

De basistraining rondom radicalisering is twee maal aangeboden. Daarnaast zijn ook diverse verdiepingstrainingen aangeboden, zoals bijvoorbeeld 'Samenwerken in het zorg- en veiligheidsdomein bij radicalisering en extremisme'. Door deze trainingen krijgen de collega's meer inzicht in de verschillende vormen van radicalisering en krijgen zij handvatten aangereikt om in te zetten bij casuïstiek.

• Elke melding die bij ons binnenkomt die over extremisme, radicalisering en verdergaande polarisatie gaat, wordt zorgvuldig door ons onderzocht.

De meldingen over (mogelijke) extremisme, radicalisering en polarisatie worden zorgvuldig onderzocht. Daarbij worden vervolgvragen gesteld en eventueel ketenpartners bevraagd op aanvullingen. Eventueel kan het signaal worden gewogen op de zogenaamde weegtafel, waarbij er aan de hand van een aantal criteria wordt gekeken of er sprake is van radicalisering.

• Deelnemen aan de casustafel radicalisering (OM, politie en gemeenten) om zaken die bij ons binnengekomen zijn te bespreken en indien nodig daarop een integrale en persoonsgerichte aanpak te ontwikkelen.

Eenmaal per zes weken wordt een radicaliseringsoverleg georganiseerd. Dit is een overlegstructuur waarbij trends, fenomenen, ontwikkelingen en eventuele signalen op het gebied van radicalisering worden besproken met gemeenten en ketenpartners.

• Regionaal wordt aan een aanpak voor de omgang met het fenomeen ‘soevereinen’ gewerkt. Onze gemeente zal aansluiten bij deze aanpak.

In september 2025 is het beleid radicalisering en extremisme Noord Nederland in Waadhoeke vastgesteld. In dit document staat ook een aanpak op anti-institutioneel extremisme beschreven, het onderwerp waar ook het fenomeen soevereinen onder valt.

• Handhavend optreden volgens de beleidskaders.

Handhavend optreden vindt plaats binnen de vastgestelde beleidskaders. Bij overtredingen wordt conform het geldende handhavingsbeleid gehandeld, waarbij de aard en ernst van de situatie bepalend zijn voor de ingezette maatregel. Denk hierbij aan: een lLast onder dwangsom, bestuursdwang (eventueel spoedeisend) of Strafrechtelijke Proces verbaal.

• Besmettingsbrieven sturen bij inbraken (brief die na een woninginbraak aan omwonenden wordt rondgestuurd).

Na inbraken in de gemeente Waadhoeke zijn brieven verstuurd om omwonenden te attenderen op inbraken.

• Horeca-controles uitvoeren en sanctiebeleid toepassen.

De horeca-controles worden uitgevoerd conform de geldende wet- en regelgeving. Bij geconstateerde overtredingen wordt het vastgestelde sanctiebeleid toegepast, afgestemd op de aard en ernst van de overtreding. Er is voornamelijk bij evenementen gecontroleerd (op basis van prioriteit). Er zijn hier alleen waarschuwingen opgelegd.

• Periodiek deelnemen aan een crisisoefening, zodat de gemeentelijke organisatie voorbereid is op eventuele crisissituaties.

Onze gemeente heeft geen algehele crisisoefening georganiseerd, omdat zo'n oefening rouleert binnen het district Noord West Fryslân. Wel hebben we de volgende activiteiten georganiseerd:
-  de 'Dag van de Crisisorganisatie' om uitwisseling van kennis en contacten te stimuleren;
- diverse proefalarmeringen om te testen of het alarmeringssysteem goed functioneert;
- maandelijkse berichten op de Teamsomgeving gedeeld om medewerkers op de hoogte te houden van nieuws, tips en ontwikkelingen;
- aanvullende opleidingen voor opfrissing van de kennis van de functionarissen.