- Inwoners met een woning met een WOZ-waarde beneden het gemeentelijk gemiddelde en een energielabel D, E, F of G kunnen een subsidie aanvragen voor verduurzamingsmaatregelen.
We zijn verder gegaan met de Lokale Aanpak Isolatie. Hiervoor hebben in 3 rijksuitkeringen middelen ontvangen om inwoners met lagere inkomens te helpen om hun woning te isoleren. Dit doen we samen met Duurzaam Bouwloket en de gemeentelijke energiecoaches. De gemeentelijke subsidie bedraagt maximaal € 3.000. Daarnaast kan er een provinciale plus van maximaal € 2.500 worden aangevraagd.
- Eigenaar-bewoners kunnen een subsidie aanvragen waarmee een energieadvies (deels) vergoed kunnen krijgen. Naast een maatwerkadvies, een luchtdichtheidsadvies en een warmtescan, is er ook de mogelijkheid om een ecologische quickscan deels bekostigd te krijgen.
Naast de isolatiesubsidie is ook doorgegaan met de subsidie voor energieadviezen. Inwoners kunnen deze subsidie via de gemeente aanvragen. In 2025 zijn 50subsidies verleend. Voor het vervolg is nog € 60.000 beschikbaar.
- Het energieloket van de gemeente (website Waadhoeke) wordt, door de structurele middelen vanuit het Rijk, de plek waar inwoners informatie kunnen inwinnen en subsidies en leningen kunnen aanvragen voor het verduurzamen van hun woning.
Op de website van Waadhoeke is een pagina ingericht waar informatie over duurzaamheid, projecten, subsidies en financieringsmogelijkheden wordt getoond. Deze website wordt structureel actueel gehouden.
- Starten met een bronnenonderzoek om inzichtelijk te krijgen welke strategische warmtebronnen er in de regio Waadhoeke/Harlingen zijn, die gebruikt kunnen worden als basis voor de nieuwe versie van de Transitie Visie Warmte.
Ekwadraat heeft de opdracht gekregen om samen met de gemeente Harlingen een bronnenonderzoek te starten en af te ronden. Dit bronnenonderzoek is een aanvulling op de provinciale onderzoeken over welke bronnen de basis kunnen zijn voor de toekomstige warmtevoorziening in de regio. Extra onderzoek was nodig om de specifiekere bronnen (bijv. kassen, haven etc.) inzichtelijk te krijgen. Het onderzoek is afgerond en dient als basis voor het op te stellen Warmteprogramma van Waadhoeke.
- Starten met het gebiedsontwikkelingsproces Klimaatlandschap naar aanleiding van de onderzoeksresultaten waar de raad mee heeft ingestemd.
Eind 2024 is gestart met de eerste subfase uit het gebiedsontwikkelingsproces Klimaatlandschap, de definitiefase. Er zijn afstemmingsgesprekken gevoerd met bevoegde gezagen en verschillende betrokken partijen, zoals energiecoöperaties, vogelwacht, grondeigenaren en dorpsbelangen. Mogelijke samenwerkingsvormen zijn in kaart gebracht. Met energiecoöperatie SWEC en de grootste grondeigenaren uit het gebied zijn intentieovereenkomsten opgesteld.
Om inspiratie op te doen voor de inrichting van het Klimaatlandschap is een bezoek gebracht aan de Energietuin in Assen. ‘Klimaatlokaal’ is georganiseerd, een inloopbijeenkomst voor alle inwoners en belanghebbenden. Verder is de communicatiestrategie versterkt door de website in een nieuw jasje te steken, flyers en advertenties te ontwikkelen en nieuwsbrieven uit te brengen.
In juli heeft de raad positief ingestemd met de definitiefase, waarna er na de zomer is begonnen met de volgende subfase, de ontwerpfase. Stakeholdergesprekken zijn voortgezet. Stappen om toe te werken naar samenwerkingsovereenkomsten. De meeste inzet is gestoken in het opstellen van een participatieplan voor in 2026.
- Met de Duurzaamheidslening en met de Verzilverlening ondersteunen we inwoners met het verduurzamen van hun woning.
Met de Duurzaamheidslening helpen we inwoners om, naast subsidies, meer financiële mogelijkheden te krijgen voor het verduurzamen van hun woning. Ook kunnen bepaalde inwonersgroepen dit via de Verzilverlening doen. De budgetten voor de duurzaamheidslening zijn op dit moment nog toereikend. Voor de Verzilverlening is voor de begroting van 2026 extra budget beschikbaar gemaakt. Er zijn 16 duurzaamheidsleningen verstrekt en 4 verzilverleningen.
- In kernen een gedeelte van het traditioneel gazonbeheer omvormen naar extensief gazonbeheer. In 2025 blijven we dit doen op die plekken waar vanuit de evaluatie in 2024 nut en noodzaak wordt aangetoond.
Ten opzichte van 2024 hebben we een kleine uitbreiding gehad, met name grote stukken gazon die zich daarvoor leenden. Er zijn geen concrete cijfers omdat het GBI (Geïntegreerd Beheer Informatiesysteem) geen mogelijkheid biedt om oude data met nieuw te vergelijken.
- Maaien en afvoeren in het kader van circulair bermbeheer (gras en hekkelspecie). Het areaal aan gras dat afgevoerd is en voor circulair bermbeheer ingezet kan worden is toegenomen. In 2025 blijven we dit doen, waar nodig wordt het proces en de hoeveelheden geoptimaliseerd.
Alle bermen in onze gemeente worden gemaaid en gezogen. Alleen grote stukken die goed bereikbaar zijn voor de cyclomaaier worden als hooiland beheerd. Er wordt dus niet meer geklepeld in onze gemeente, alleen de taluds in het najaar.
- Doorgaan met het opwaarderen van gemeentelijke groene reststromen (bladeren en takken etc.) tot organische meststof en inzetten bij eigen beheer en onderhoud (rozenperken etc.).
Er wordt Bokashi gemaakt en dat zal in het voorjaar weer uitgereden worden.
- Verkennen welke taluds ecologisch beheerd kunnen worden. Ook in 2025 worden er taluds (met name naast sloten en indien met beschikbaar materieel mogelijk) zo min mogelijk geklepeld en blijven delen vegetatie tussen maairondes door staan. Op de bolwerken in Franeker doen we hier een proef mee.
Waar mogelijk blijven delen riet staan. De gemeente is samen met het Wetterskip, de Provincie en Boer en Natuur gestart met verkennende gesprekken over onder andere ecologisch slootschonen. Dit krijgt in 2026 een vervolg en vindt in eerste instantie kleinschalig plaats in overleg met genoemde partijen.
- Meer aandacht voor kleinschalige wensen van inwoners ten behoeve van biodiversiteit. In het groenbeheerplan is (beperkt) financiële ruimte beschikbaar om aan kleine wensen van inwoners die passen binnen de gemeentelijke wensen te voldoen. Zo worden er geregeld bollen geplant op verzoek van inwoners en de wensen van inwoners meegenomen bij het vervangen van perken. We blijven, waar mogelijk, werk met werk maken indien inwoners wensen en meldingen indienen.
Daar waar het mogelijk is en het past binnen het beheerplan, wordt maatwerk toegepast. Daarbij wordt gekeken of het gewenste initiatief bijdraagt aan het grotere geheel.
- We geven uitvoering aan de actiepunten van het Biodiversiteitsactieplan (BAP) en vanaf 2025 aan de acties van de nog vast te stellen geactualiseerde duurzaamheidsagenda.
Aan de divers actiepunten is uitvoering gegeven. Zo is er onder andere meer inzet gepleegd om de bewustwording van inwoners te vergroten door deelname aan verschillende campagnes. Met Meerbomen.nu zijn door vrijwilligers veel struiken en bomen uitgedeeld aan inwoners. Met kinderen en ouders zijn bodemdieren geteld, waarmee we als gemeente de landelijke Bodemdierendagen hebben gewonnen. In het najaar hebben we samen met Steenbreek bloembollen geplant in Hamburgerrak in de tuinen van de inwoners. We hebben een subsidie binnengehaald voor het vergroenen van schoolpleinen, waardoor er in 1 jaar tijd ruim een kwart van de basisscholen meer groen heeft gekregen op het plein. Het ontwikkelen van de natuurwaardenkaart is gestart en loopt, gezien de complexiteit, door in 2026.
- Deelnemen aan de zwerfafvalcampagne 'Friesland Schoon'.
Waadhoeke heeft (samen met de gemeente Harlingen) in 2025 meegedaan aan de zwerfafvalcampagne Samen Fryslân Schoon van de Friese Milieu Federatie. Op programmatische wijze is samen met allerlei betrokken partijen uitvoering gegeven aan diverse activiteiten om het zwerfafval te bestrijden . Zoals de jaarlijkse Himmelwike waar 15 basisscholen aan mee hebben gedaan. Naast deze opschoonactie hebben diverse scholen gebruik gemaakt van de aangeboden theaterles over zwerfafval. Ruim 170 vrijwilligers van 12 verschillende verenigingen, organisaties en instellingen hebben meegedaan aan opruimacties in de eigen omgeving en zijn gefaciliteerd met materialen en afvoer van het verzamelde zwerfafval. Begin oktober 2025 heeft de grote zwerfafvalopruimactie ‘Skjin Wetter’ rond en op het oppervlaktewater door diverse (watersport)verenigingen e.d. plaatsgevonden.
- Het periodiek monitoren van de aanwezigheid van zwerfafval in gebieden.
In april 2025 heeft het monitoringsonderzoek volgens de richtlijn van Nederland Schoon plaatsgevonden van de beeldkwaliteit naar het voorkomen van zwerfafval. Een extern bureau heeft metingen verricht op 50 locaties in de gemeente. Het resultaat van de meting in Waadhoeke is met een A-kwaliteit hoog te noemen.
- Analyses doen naar de samenstelling van het restafval uit huishoudens.
In april 2025 zijn er twee sorteeranalyses door Omrin uitgevoerd waarbij de samenstelling van het huishoudelijke restafval in de sortibak is onderzocht. De analyse bestaat uit een steekproef van een aantal containers van huishoudens die tijdens de inzameling worden aangeboden. Één analyse is uitgevoerd in een stadswijk van Franeker en de andere analyse in een dorp inclusief het buitengebied. Het betreft een momentopname van de samenstelling van de diverse categorieën in het restafval van de grijze container van huishoudens.
- Meedoen aan de bewustwordingscampagne 'Samen Halen We Alles Eruit'.
De gemeente Waadhoeke doet mee aan de meerjarige bewustwordingscampagne 'Samen Halen We Alles er uit' van de gezamenlijke deelnemende gemeenten en Omrin. Deze publiekscampagne richt zich op het behalen van de doelstellingen van het programma Van Afval naar Grondstof (VANG). Campagnejaar 2025 stond in het teken van de luie wereldverbeteraar, met speciale aandacht voor de scheiding van groente-, fruit en etensresten door huishoudens.
- Inzetten op de optimalisatie van gescheiden inzameling.
Er is gestart met een inventarisatie van de staat van de verzamelvoorzieningen voor specifieke afvalstromen, zoals glas en textiel. Op basis hiervan is een plan opgesteld voor het vervangen, opwaarderen en uitbreiden van containervoorzieningen. De uitvoering hiervan is in 2025 door Omrin gestart. In een aantal wijken van Franeker is aan totaal 1.354 huishoudens een container ter beschikking gesteld voor de gescheiden inzameling van oud papier en karton.
Een extern adviesbureau heeft onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor invoering van diftar, met als doel de afvalscheiding te verbeteren en de hoeveelheid restafval te verminderen. Een bewonersonderzoek maakt onderdeel uit van het onderzoek. Het onderzoeksrapport is in 2025 afgerond.
- Deelnemen en uitvoering geven aan de ambities van de vereniging Circulair Fryslân.
De gemeente Waadhoeke heeft zich aangesloten bij de Vereniging Circulair Fryslân. De uitvoering is vastgelegd in een ambitiedocument Circulaire Economie die door de gemeente worden toegepast bij inkoop- en aanbestedingstrajecten. Waadhoeke neemt deel aan de opdrachtgeversaanpak van vereniging Circulair Fryslân over het toepassen van circulair bouwen.
- Met twee voorbeeldlocaties meedoen aan de opdrachtgeversaanpak voor circulair bouwen.
Waadhoeke neemt deel aan de opdrachtgeversaanpak van vereniging Circulair Fryslân over het toepassen van circulair bouwen in twee concrete woningbouwprojecten. Hierbij wordt de leidraad volgens ‘Ít Nije Normaal’ toegepast en is gebruik gemaakt van masterclasses over specifieke thema’s. Daarnaast worden circulariteitseisen expliciet ook meegenomen bij de sloop en in het ontwerp van het nieuw te bouwen zwembad in Franeker.
- De samenwerking uitbreiden met de landbouw voor lokaal hoogwaardig (her)gebruik van groene reststromen.
Organische groene reststromen van de gemeente, zoals gemaaid gras en riet afkomstig uit gemeentelijke oevers en bermen zijn separaat afgevoerd om te composteren bij lokaal deelnemende agrariërs voor bodemverbetering van de landbouwgrond. Hiertoe is een samenwerkingsovereenkomst afgesloten met de coöperatie Agricycling Fryslân. Eind 2025 is deze overeenkomst met een jaar verlengd.
- Aansluiten bij nieuwe circulaire grondstoffenketens.
De gemeente is aangesloten bij het netwerk van Bouwcirculair. Dit bestaat uit een netwerk met allerlei vertegenwoordigers van grondstofproducenten, leveranciers, bouwpartners en overheidsorganisaties (gemeenten, provincie, waterschap en rijk). Bouwcirculair is gericht op de beton/infra-, staal-, asfalt- en sloopketens. De betrokken organisaties geven mede invulling aan de agenda en de te ontwikkelen instrumenten. Daarnaast is de gemeente Waadhoeke aangesloten bij Circulair Terreinbeheer een alliantie dat zich richt op grondstoffen die vrijkomen bij het beheer van watergangen en terreinen.
- Vervangen van bestaande verlichting op een aantal kerken in Waadhoeke en zorgen dat deze milieuvriendelijk zijn.
Er is een pilot gestart met een proefopstelling voor de kerken in St.-Annaparochie, Minnertsga en St. Jacobiparochie om de bestaande verlichting te vervangen, deze om te zetten naar verlichting maximaal 3000 Kelvin en de verlichting naar beneden te laten schijnen. De kerk in St.-Annaparochie is gerealiseerd. De resultaten van deze proefopstelling zullen worden gebruikt om een plan te maken voor de overige kerken.
- Doorgaan met het versterken van de beleving van donkerte en het bewustzijn van deze waarde, bij onze inwoners, bedrijven en de eigen medewerkers. Zo sluiten we ons aan bij de ‘Nacht van de nacht’. We verspreiden informatie over het initiatief via onze communicatiekanalen.
We hebben een video laten maken voor visuele ondersteuning om Donkerte nog meer onder de aandacht te brengen en de bewustwording over lichtvervuiling te vergroten. De film wordt verspreid via onze communicatiekanalen. Het Planetarium heeft de film ook tot hun beschikking en hebben de intentie deze te gebruiken in hun programma.
- In gesprek gaan met lichtbroneigenaren over bestaand licht en sluiten ons aan bij aanvragen om lichthinder te voorkomen met nieuwe verlichting.
We hebben Donkerte als belangrijk thema opgenomen in de Omgevingsvisie van Waadhoeke. Ook door het laten maken van een zoneringskaart willen we een basis vormen om Donkerte te versterken en lichthinder te voorkomen bij aanvragen met nieuwe verlichting. Daarnaast zijn we bezig om een beleidsregel op te stellen voor donkerte zodat we én een visueel kader én een juridisch instrument maken om donkerte beter te beschermen.
- Het goede voorbeeld geven door het gemeentelijk licht sober te maken.
De verlichting bij het gemeentehuis en de buitendienst van Waadhoeke is aangepast naar max 3000K en ongeveer 20-30 watt. De schijnwerpers zijn handbediend gemaakt en gaan niet meer aan in de avond en nacht.
- Actualiseren van de Nota Bodembeheer en Bodemkwaliteitskaart.
De gegevens uit de Nota Bodembeheer en de Bodemkwaliteitskaart uit 2018 moeten na vijf jaar worden geactualiseerd om het beleid voor hergebruik en toepassing van grond, zand en baggerspecie te kunnen voortzetten. In opdracht van de FUMO hebben de Friese gemeenten een gespecialiseerd adviesbureau ingeschakeld voor deze actualisatie. In 2025 bleek dat de werkzaamheden niet konden worden afgerond om te komen tot een volwaardige en betrouwbare bodemkwaliteitskaart, vanwege incomplete en onvoldoende actuele data. Hierdoor ontstonden zogeheten grijze vlekken in de zone-indeling, wat extra onderzoek en nadere keuzes van de gemeenten vereist. Daarom hebben de gemeenten, gebruik gemaakt van de wettelijke regeling en de Nota Bodembeheer uit 2018 verlengd totdat de geactualiseerde nota is vastgesteld.
- Registeren van nieuwe bodemkwaliteitsinformatie en actualiseren van de informatievoorziening in het Bodeminformatiesysteem (shared service).
Op basis van een afgesloten invoerabonnement zijn nieuwe bodemonderzoeksgegevens ingevoerd in het Bodeminformatiesysteem (shared service) door een gespecialiseerd adviesbureau. In totaal zijn daarbij 52 bodemrapporten verwerkt.
In het kader van de overdracht naar de landelijke voorziening Basisregistratie Ondergrond (BRO) is de beschikbare bodemdata door een extern adviesbureau gecontroleerd. Deze controle wees uit dat essentiële gegevens ontbreken, waardoor een aanvullende inhaalslag nodig is voordat alle data aan de BRO kan worden overgedragen.
- We zijn actief partner van Salta: Kenniscluster Verzilting.
Waadhoeke geeft als partner uitvoering aan de Bodemvisie door actief te participeren in het Kenniscluster SALTA over verziltingsvraagstukken. Waadhoeke heeft een partner agreement afgesloten en is betrokken bij de ontwikkeling van een kennisagenda Salta. Er is aangesloten bij de aangeboden Webinars en gebruik gemaakt van de praktijkkennis sessies.
- Onderzoek doen naar en monitoren van de vitaliteit van de landbouwbodem (incl. Bodemleven).
In Waadhoeke heeft een eerste pilot plaatsgevonden samen met de agrarische sector. In samenwerking met Agrarische Jongeren Fryslân zijn op agrarische percelen bodemmonsters genomen. Dit heeft geleid tot twaalf analyses met een focus op de microbiologische bodemkwaliteit. Naar aanleiding van een informatiebijeenkomst met de deelnemers is gesproken over mogelijke vervolgstappen. Met dit gemeentelijke traject wordt inhoudelijk aangesloten bij het netwerk rond het thema Sûne Grûn en de samenwerking met Agricycling.