1a. Netto schuldquote
Een kengetal om de hoogte van de schulden van gemeenten te beoordelen en te vergelijken is de netto schuld als aandeel van de inkomsten, uitgedrukt in procenten. Dit kengetal is de netto schuldquote. De hoogte van de inkomsten bepaalt in belangrijke mate hoeveel schuld een gemeente kan dragen. Hoe hoger de inkomsten des te meer rente en aflossing een gemeente kan dragen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie.
1A Netto schuldquote | 2025 | 2025 |
|---|---|---|
Bedragen x € 1.000 | Begroting | Rekening |
A Langlopende schulden en vlottende passiva | 29.970 | 46.360 |
B Uitzettingen looptijd < 1 jaar en liquide middelen | 26.000 | 64.656 |
Netto schuld (A-B) | 3.970 | -18.296 |
C Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (dus excl. mutaties reserves) | 168.076 | 192.477 |
Netto schuldquote (A-B)/C x 100% | 2% | -10% |
Analyse
De gemiddelde netto schuldquote van de Nederlandse gemeenten bedraagt ongeveer 79%. Een normale netto schuldquote bevindt zich tussen 0% en 100%. Dit varieert door investeringen die gedaan zijn. De netto schuldquote van de gemeente Waadhoeke is -9%. Dit is lager dan gemiddeld en geeft aan dat rente en aflossing geen onevenredig deel uitmaken van de exploitatie.
1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
In veel gevallen lenen gemeenten gelden aan derden of verbonden partijen. Hierover wordt rente in rekening gebracht en worden aflossingen ontvangen. Voor het bedrag aan verstrekte leningen hebben de schulden per saldo geen lasten op de exploitatie. Deze verstrekte leningen zijn niet meegenomen in de definitie van de netto schuldquote bij 1A.
Wanneer sprake is van een grote portefeuille verstrekte leningen kan dit de netto schuldquote negatief beïnvloeden. Daarom wordt ook de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen berekend (verstrekte leningen worden in mindering gebracht op de schulden). De gemeente Waadhoeke heeft beperkt leningen verstrekt. Gemiddeld over de afgelopen jaren gaat het om een bedrag van afgerond € 3.000.000.
1B Netto schuldquote gecorr. Voor alle verstrekte leningen | 2025 | 2025 |
|---|---|---|
Bedragen x € 1.000 | Begroting | Rekening |
A Langlopende schulden en vlottende passiva | 29.970 | 46.360 |
B Verstrekte leningen | 3.103 | 3.979 |
C Uitzettingen looptijd < 1 jaar en liquide middelen | 26.000 | 64.656 |
Netto schuld gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen (A-B-C) | 867 | -22.275 |
D Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (dus excl. mutaties reserves) | 168.076 | 192.477 |
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen | 1% | -12% |
Analyse
De gemiddelde netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen bedraagt voor alle Nederlandse gemeenten ongeveer 57%. Het verschil tussen de kengetallen 1A en 1B laat zien dat Nederlandse gemeenten gemiddeld meer leningen verstrekken dan Waadhoeke.
2. Solvabiliteitsratio
De solvabiliteitsratio geeft de verhouding weer tussen het eigen vermogen en het balanstotaal. Hiermee wordt inzichtelijk in welke mate de bezittingen op de balans (linkerzijde) gefinancierd zijn met eigen vermogen. De tegenhanger van de solvabiliteitsratio is de schuldratio. De schuldratio geeft aan welk deel van de bezittingen gefinancierd is met vreemd vermogen. In het bedrijfsleven wordt de solvabiliteitsratio gebruikt om inzichtelijk te maken in welke mate aan de financiële verplichtingen (aflossing van schulden) kan worden voldaan. Met name bij een liquidatie. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves.
Solvabiliteitsratio | 2025 | 2025 |
|---|---|---|
Bedragen x € 1.000 | Begroting | Rekening |
A Eigen vermogen (cf. art. 42 BBV) | 61.864 | 65.426 |
B Balanstotaal | 131.250 | 163.063 |
Solvabiliteit (A/B) x 100% | 47% | 40% |
Analyse
De solvabiliteit van de gemeente Waadhoeke bedraagt in 2025 40%. Dit is hoger dan het gemiddelde van de Nederlandse gemeenten (33%) en kan worden gezien als een gezonde solvabiliteit. Opgemerkt moet worden dat voorzieningen worden gezien als vreemd vermogen aangezien hier verplichtingen tegenover staan. Waadhoeke heeft een behoorlijke voorziening op de balans om de uitgaven in de beheerplannen te dekken.
3. Kengetal grondexploitatie
De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. De boekwaarde van de grondexploitatie heeft daarmee een relatie met de netto schuldquote aangezien rente toegerekend en geactiveerd wordt en daarmee niet op de exploitatie drukt. En in een normale situatie zullen bij verkoop de schulden die aangegaan zijn voor de aankoop van bouwgrond afgelost kunnen worden. Daarom wordt het kengetal grondexploitatie ook uitgedrukt als de boekwaarde ten opzichte van de totale baten exclusief mutaties in de reserves.
Grondexploitatie | 2025 | 2025 |
|---|---|---|
Bedragen x € 1.000 | Begroting | Rekening |
A Niet in exploitatie genomen bouwgronden (cf. art. 38 lid a punt 1 BBV) | 0 | 0 |
B Bouwgronden in exploitatie (cf. art. 38 lid b BBV) | 11.195 | 15.375 |
C Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (dus excl. mutaties reserves) | 168.076 | 192.405 |
Grondexploitatie (A+B) / C x 100% | 7% | 8% |
Analyse
De grondexploitatie vormt een groot aandeel in de bezittingen van de gemeente (Met name fase 3 en 4 van Franeker Zuid en Waddenglas vormen samen een groot deel van de bouwgrond-exploitatie).
4. Structurele exploitatieruimte
Op basis van de Gemeentewet moet de begroting structureel en reëel in evenwicht zijn. Structureel evenwicht betekent dat structurele lasten gedekt moeten worden door structurele baten. Een aantal uitgaven in de begroting zijn incidenteel. Op basis van artikel 19 BBV worden incidentele baten en lasten en structurele mutaties in de reserves al inzichtelijk gemaakt. Om de structurele exploitatieruimte inzichtelijk en vergelijkbaar te maken wordt deze uitgedrukt in een percentage. Het kengetal wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves te delen door de totale baten exclusief mutaties in reserves.
Structurele exploitatieruimte | 2025 | 2025 |
|---|---|---|
Bedragen x € 1.000 | Begroting | Rekening |
A Totale structurele lasten | 162.736 | 168.258 |
B Totale structurele baten | 169.258 | 166.925 |
C Totale structurele toevoegingen aan de reserves | 0 | 0 |
D Totale structurele onttrekkingen aan de reserves | 236 | 236 |
E Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (dus excl. mutaties reserves) | 168.076 | 192.477 |
Structurele exploitatieruimte ((B-A)+(D-C))/( E ) x 100% | 4% | -1% |
Analyse
Het blijkt dat de structurele exploitatieruimte beperkt is. Het grootste deel van de baten en lasten in de exploitatie is structureel. De rekening/begroting is minder flexibel wat betekent dat bijsturen lastig is.
5. Belastingcapaciteit
Belastingen zijn een belangrijke inkomstenbron voor gemeenten. Verhoging van belastingen geeft structurele ruimte in de begroting. Belastingen zijn echter ook een politiek gevoelig punt, wat het belang van vergelijking vergroot. De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van lokale lasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met de gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. De belastingcapaciteit van gemeenten wordt daarom berekend door de totale woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar t te vergelijken met het landelijke gemiddelde in jaar t-1 uitgedrukt in een percentage.
Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden | 2025 | 2025 |
|---|---|---|
Bedragen x € 1.000 | Begroting | Rekening |
A OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde | 295 | 295 |
B Rioolheffing voor gezin | 347 | 347 |
C Afvalstoffenheffing voor een gezin | 316 | 316 |
D Eventuele heffingskorting | 0 | 0 |
E Totale woonlasten voor gezin bj gemiddelde WOZ-waarde (A+B+C-D) | 958 | 958 |
F Woonlasten landelijke gemiddelde voor gezin in t-1 | 972 | 972 |
Woonlasten t.o.v. landelijke gemiddelde jaar er voor (E/F) x 100% | 99% | 99% |
Analyse
Uit de vergelijking blijkt dat de woonlasten van de gemeente Waadhoeke, bij een WOZ-waarde van
€ 290.000, iets lager dan het landelijk gemiddelde liggen. Dit zegt echter maar beperkt iets over de mogelijkheid om de lasten wel of niet te verhogen. De rioolheffing en afvalstoffenheffing mogen maximaal kostendekkend zijn, de OZB wordt door gemeenten zelf bepaald. Ter indicatie: van alle gemeenten is de laagste gemiddelde woonlast ongeveer € 675 en de hoogste ongeveer € 1.988.
Verloop kengetallen
Totaal kengetallen | 2025 | 2025 |
|---|---|---|
Netto schuldquote | Begroting | Rekening |
Netto schuldquote | 2% | -10% |
Netto schuldquote gecorr. voor alle verstrekte leningen | 1% | -12% |
Solvabiliteitsratio | 47% | 40% |
Grondexploitatie | 7% | 8% |
Structurele exploitatieruimte | 4% | -1% |
Belastingcapaciteit | 99% | 99% |
Totaal analyse
De huidige schuldpositie van de gemeente Waadhoeke brengt op basis van de kengetallen geen grote risico’s met zich mee. De wendbaarheid van de begroting is echter beperkt. De woonlasten zijn op dit moment lager dan het landelijk gemiddelde. De reservepositie van de gemeente Waadhoeke stijgt ten opzichte van 2024 (was 38%), hierdoor stijgt eveneens de solvabiliteitsratio. Het aandeel grond-exploitatie 2025 in het balanstotaal is nagenoeg identiek aan 2024.