Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing

Bij programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing is per saldo een voordeel (voor bestemming) zichtbaar van € 1.170.000. Dit bestaat uit een nadeel aan de lastenkant van € 38.000 en een voordeel aan de batenkant van € 1208.000. De belangrijkste over- en onderschrijdingen op de lasten en baten worden hieronder verklaard.

Er is sprake van hogere lasten van € 288.000 veroorzaakt door de kosten voor het project Gebiedsontwikkeling Franeker-Harlingen. Dit geldt ook voor € 262.000 bij de baten. Dit project loopt aan het einde en naar verwachting zou de financiële afwikkeling in 2026 plaatsvinden, dus hierop was nog niet begroot. De facturen en nota's kwamen toch eind 2025 binnen.

Bij de grondexploitatie woningbouwcomplexen is sprake van hogere lasten van € 47.000 en hogere baten van € 66.000. Eind 2025 zijn de grondexploitaties geactualiseerd en is de begroting daarop aangepast. Ten opzichte daarvan zijn de opbrengsten voor grondverkopen voor Uitbreidingsplan Laekwerterwei te Spannum hoger geweest door snellere verkoop dan gepland. De verrekening van het resultaat (bij de lasten) houdt hiermee verband.
Aan de lastenkant is een bedrag van € 80.000 beschikbaar gesteld om de grondexploitatie Wjelsryp
voor te bereiden ten laste van de reserve grondexploitatie. Omdat er hiervoor geen uitgaven zijn geweest is de onttrekking aan de reserve lager dan geraamd.

De uitvoering van de verschillende stads- en dorpsvernieuwingsprojecten beslaan (bijna) altijd meerdere jaren. In de begroting worden de lasten en baten zo goed mogelijk gepland in jaarschijven maar ondanks eventuele bijstellingen blijft het lastig. De grootste afwijkingen:
- Projecten maatschappelijke plus 2e fase: € 701.000 minder uitgaven dan geraamd waardoor de provinciale subsidiebijdrage € 488.000 en de verrekening met de reserve GO Franeker - Harlingen € 213.000 lager is (zie voor de reservemutatie de toelichting bij programma 8);
- Herstel Dorpen en Bildtdijken: € 860.000 minder uitgaven dan geraamd waardoor de rijksbijdrage € 602.000 en de verrekening met de reserve Ontwikkellijnen € 233.000 lager is.

Op grond van de tijdelijke regeling Realisatiestimulans van 4 november 2025 voor stimulering van de bouw van betaalbare woningen kunnen gemeenten € 7.000 per betaalbare woning van het rijk ontvangen. Voor 31-12-2025 is er met de bouw van 67 betaalbare woningen gestart  waardoor er € 469.000 als bate verantwoord moet worden. Dit bedrag is toegevoegd aan de reserve S&D.

De uitgaven woningverbetering in het kader van duurzaamheid tonen uitgaven van € 1.269.000 die als nadeel meetellen omdat er niets was begroot. Hiertegenover staat een niet begrote inkomst van € 1.252.000. Het betreft hier incidentele uitgaven voor aanpak energie armoede, isolatiemaatregelen en versneld natuurinclusief isoleren waar inkomsten van provincie Fryslân en het rijk tegenover staan. Hoewel de uitvoering van deze meerjarige specifieke regelingen bekostigd worden door provincie en rijk hadden deze wel begroot moeten worden, ook al laat het tempo van uitvoering zich lastig voorspellen.

De per saldo lagere onttrekking aan de reserves dan begroot van € 832.000 heeft de volgende oorzaken (afgerond op duizendtallen):
- lagere onttrekking van € 233.000 aan de reserve ontwikkelfonds door lagere uitgaven project herstel Dorpen en Bildtdijken
- lagere onttrekking van € 41.000 aan de reserve dorpen en wijken door lagere uitgaven subsidieregeling dorpen en wijken
- lagere onttrekking van € 12.000 aan de reserve stads- en dorpsvernieuwing in verband met diverse projecten S&D
- hogere toevoeging aan de reserve stads- en dorpsvernieuwing van € 469.000 vanwege de tijdelijke regeling Realisatiestimulans
- hogere onttrekking van € 3.000 aan de reserve Stationsgebied door meer uitgaven dan geraamd
- lagere onttrekking van € 80.000 aan de reserve grondexploitatie door het terugdraaien van de boeking voorbereidingskosten woningsbouw Wjelsryp.